Masz przygotować otwór pod gwintownik M10 w stalowym płaskowniku? Dla zwykłego gwintu metrycznego użyj wiertła 8,5 mm, ale ta odpowiedź zakłada skok 1,5 mm i gwintownik skrawający. Przy innym skoku lub narzędziu średnica może być inna.
Otwór trzeba dobrać do skoku i rodzaju gwintownika
- Gwint zwykły: M10 ze skokiem 1,5 mm wymaga wiertła 8,5 mm pod gwintownik skrawający.
- Gwint drobnozwojny: mniejszy skok oznacza większą średnicę otworu.
- Gwintownik wygniatający: potrzebuje większego otworu niż skrawający.
- Śruba przechodząca przez element: potrzebuje otworu luzowego, a nie otworu pod gwint.
Przy zwykłym M10 przygotuj otwór wiertłem 8,5 mm
Oznaczenie M10 podaje nominalną średnicę gwintu, ale w warsztacie zwykle chodzi o gwint o skoku 1,5 mm. Do takiego otworu gwintownik skrawający nacina zwoje, więc przed pracą trzeba zostawić materiał na ich uformowanie. Dla tego standardowego wariantu przyjmij wiertło 8,5 mm.
Najczęstsze pomyłki zaczynają się od samego „M10” na opakowaniu. Gdy rysunek lub gwintownik podaje też skok, sprawdź go przed wierceniem: ten drobny zapis może zmienić dobór wiertła.
Przy drobniejszym skoku otwór powinien być większy
Na gwintowniku oznaczonym M10 × 1,25 albo M10 × 1 liczba po znaku „×” oznacza skok. Wiertło 8,5 mm pasuje do zwykłego skoku 1,5 mm, ale dla tych dwóch odmian tabela Milwaukee podaje odpowiednio 8,8 mm i 9,0 mm.
To zgodne z podziałem gwintów metrycznych opisanym w ISO 261. Jeśli na rysunku technicznym widnieje pełne oznaczenie ze skokiem, kieruj się nim zamiast zakładać, że każde M10 jest takie samo. Przy doborze kieruję się właśnie pełnym zapisem, bo samo „M10” nie rozstrzyga wszystkich przypadków.
Gwintownik wygniatający wymaga większego otworu niż skrawający
Dwa gwintowniki M10 mogą wyglądać podobnie, a potrzebować innych otworów. Skrawający usuwa materiał w postaci wiórów; wygniatający, nazywany też bezwiórowym, przesuwa materiał, by uformować zwoje. Dla standardowego M10 × 1,5 tabela Thürmer podaje 8,5 mm pod narzędzie skrawające i 9,3 mm pod wygniatające.
Dlatego zasada „każde M10 wierci się na 8,5 mm” jest niepełna. Jeśli narzędzie jest bezwiórowe, dobierz średnicę z jego tabeli producenta, uwzględniając materiał. Nie zamieniaj tych wartości na oko: wygniatanie zależy od tego, jak obrabiany metal odkształca się pod naciskiem.
Sprawdź, czy śruba ma się wkręcać, czy tylko przechodzić
Otwór pod gwint i otwór luzowy służą do innych połączeń. W pierwszym gwintownik nacina zwoje w materiale; w drugim śruba przechodzi swobodnie przez element i zwykle trzyma go nakrętka. Pomylenie tych otworów może oznaczać, że śruba nie przejdzie albo że gwint nie będzie miał się czego trzymać.
| Sytuacja | Prawdopodobna przyczyna lub skutek | Co zrobić |
|---|---|---|
| Śruba M10 ma wkręcać się w materiał | Potrzebny jest otwór pod gwintownik. | Dla zwykłego M10 i gwintownika skrawającego użyj wiertła 8,5 mm. |
| Śruba M10 ma przejść przez blachę i połączyć ją z nakrętką | Otwór pod gwint będzie za ciasny na swobodne przejście śruby. | Dla zwykłego montażu otwór luzowy ma średnicę 11 mm. |
| Gwintownik wygniatający mocno stawia opór | Otwór może być zbyt mały dla narzędzia bezwiórowego. | Sprawdź tabelę producenta gwintownika i dobierz średnicę do materiału. |
| Po wierceniu gwintownik zaczyna krzywo | Otwór mógł powstać pod kątem albo narzędzie nie jest prowadzone osiowo. | Zamocuj detal, ustaw gwintownik prostopadle do powierzchni i lekko sfazuj krawędź otworu. |
Otwór luzowy o średnicy 11 mm to rozmiar z szeregu średniego ISO 273 dla zwykłego M10. Jeśli projekt wymaga ciasnego pozycjonowania albo większego luzu montażowego, dobór otworu przelotowego może być inny. Najpierw ustal więc funkcję otworu, dopiero potem sięgnij po wiertło.
Przed gwintowaniem sprawdź oznaczenie i prowadzenie
W cienkim płaskowniku otwór przelotowy zwykle ułatwia odprowadzanie wiórów. Przy otworze ślepym trzeba zostawić pod gwintem miejsce na końcówkę narzędzia i wióry; ich zgniatanie na dnie zwiększa ryzyko zakleszczenia lub złamania gwintownika. Prawdę mówiąc, dobrze dobrana średnica nie uratuje pracy, jeśli narzędzie wejdzie krzywo.
Przed startem odczytaj pełne oznaczenie gwintownika, ustal, czy jest skrawający czy wygniatający, i zamocuj detal stabilnie. Jeśli śruba ma się tylko prześlizgnąć przez element, wybierz otwór luzowy; jeśli ma trzymać się w jego materiale, przygotuj otwór pod gwint.
